DE HAL -> HISTORIE -> Inrichting en bouw | Kleurschema | De verwarming en verlichting van de tennishal "Apollo"

Inrichting en bouw
Het complex gebouwen dat de n.v. Sportpark en tentoonstellingsgebouw "Apollo" aan de kruising van Stadionweg en Apollolaan heeft doen verrijzen bestaat uit de 35 m. bij 85 m. groote tennis- en tentoonstellingshal , de directeurswoning en het café- restaurant.
 

Het spoor, de twee kranen en de electrische lier

Naast de hal bevinden zich negen open tennisbanen, die met de kleedkamers en tearoom sedert 1 april in bedrijf zijn. De hal is in september in gebruik genomen. Het café-restaurant, het "Paviljoen Apollo" met groot terras, tuin, wherryhaven en aanlegsteiger zal dezer dagen geopend worden.
De hal bevat vijf banen op riftvloer, twee aan twee naast elkaar in langsrichting, terwijl de vijfde baan dwars aan het kopeinde der ruimte ligt. Op deze wijze heeft elke baan door de circa zeven meter hooge glaswanden en door de daklantaarn overwegend licht van de langszijden. Het is de bedoeling het teveel aan licht en de directe zon af te schermen door lichte gordijnen.

Voorts bevat het gebouw een theegelegenheid, kleedkamers, enz. kantoor, bestuurskamer en een galerij voor de toeschouwers over de geheele breedte der hal. Met wedstrijden worden bovendien losse tribunes langs de banen geplaatst.


De ijzerconstructie gemonteerd en gelascht

Behalve als overdekte tennisbanen wordt de hal geëxploiteerd als tentoonstellingsgebouw, gebouw voor sportdemonstraties en vergaderingen. Zij kan 5200 zitplaatsen bevatten.


Een der hoofdingangen. In de hoek de toegang naar de overdekte banen. Hoofddeur van geperforeerde plaat, waarachter gewapend gefigureerd glas

Terwijl de ingang voor de tennisspelers zich bevindt in den hoek tusschen de woning en de hal, worden voor de tentoonstellingen en vergaderingen de beide hoofdingangen met de portieken en de glazen luifels, en de voorruimte met cassa’s en controle in gebruik genomen. Ten behoeve van de laatst genoemde bestemmingen zijn aan de vier zijden der zaal talrijke breede uitgangen geprojecteerd. De deuren aan de Apollolaan zijn zoo gemaakt dat deze met de daarboven aangebrachte vakken een vrije doorlaat van 4.50 X 5.5. m. kunnen hebben voor het binnenbrengen van omvangrijke tentoonstellingsstukken.

Voor de gegevens over de technische installaties zij verwezen naar het artikel van den technischen adviseur ir. H.M. Noordhoorn Boelen E.I.
Het geheele complex werd uitgevoerd door de "Amsterdamsche Ballastmaatschappij". De ijzerconstructie van de hal en de woning werd geconstrueerd door de Hollandsche constructiewerkplaatsen te Leiden. Dat van het café-restaurant door de Vries-Robbé te Gorichem.


Theegelegenheid zoowel voor de overdekte als voor de open banen. Buffet en tafels: Oregonpine met blanke ducolak. Metaalwerk verchroomd. Lampen P.H. armaturen

Het interieur van het café-restaurant wordt door den restaurateur buiten mij om ingericht, geschilderd en gemeubeld, zoodat ik voor het inwendige niet aansprakelijk ben. Vandaar dat hier slechts enige constructieve détails worden afgebeeld, terwijl na voltooiing te zijner tijd van het uitwendige eenige foto’s zullen worden gegeven.

Ir A. Boeken.


Kleurenschema
Een gebouw als de Tennishal, dat organisch constructief is, en waarvan de constructie zoowel binnen als buiten steeds voelbaar blijft, geeft zelf al de noodige aanwijzingen voor het bepalen der kleuren, en het is merkwaardig, dat hoe zuiverder die constructie zich ontwikkelt, hoe gemakkelijker het kleurenschema te bepalen is.


De hal als tentoonstellings- of vergaderzaal
 
Buiten onderscheidt men duidelijk 4 bouwdeelen: de hal, de aanbouw langs een der lange zijden daarvan, de directeurswoning en het café-restaurant.


Terras en theegelegenheid

De 4 deelen zijn alle constructief meer of minder verschillend behandeld, en hebben dan ook meer of minder duidelijk zichtbaar hun eigen kleurencombinaties.
Bij de hal is getracht, het ijle en doorzichtige der constructie te versterken door buiten en binnen de zelfde kleuren te gebruiken. Ook het gebruik van aluminiumverf heeft aan dit effect meegewerkt.
De lage zijbouw met zijn witgepleisterde muurvlakken en sterke kleuren vormt als ’t ware de kleurige meer aardsche verbinding tusschen restaurant en woonhuis. Deze beide laatste, grootendeels als vakwerkbouw met baksteenvulling uitgevoerd, zijn, waar ze te zamen zichtbaar worden, gelijk behandeld, hierdoor de middenpartij insluitend. Aan deze zijde deed zich nog de moeilijkheid voor, dat er steeds rekening moest worden gehouden met de krachtige kleur der buitenbanen en met de reflex daarvan.

In de groote hal moest een zeer rustige sfeer verkregen worden voor de spelers. Dit is getracht te bereiken door de wanden zacht groen te maken, en de spanten een iets zwaarder groen te geven, terwijl de riftvloer mat gelakt is. Tusschen de spanten zijn de glaswanden en de plafondvelden heel licht van kleur gehouden, de eerste lichtblauw en de laatste wit en crème, welke kleuren zich in de buitenzijde der glaswanden en in het dakoverstek voortzetten. Eenige onderdeelen der hal zijn in fellere en gedeeltijk contrasterende kleuren behandeld, zooals de bovengalerij, waarvan de zoldering diep ultramarijn blauw is, de ingangen waarbij eenige vlakken donker grijs zijn en eenige deuren en hekjes lichtblauw, verder het gordijn van het theezaaltje (kobaltblauw). Hierdoor krijgt het geheel leven en diepte zonder dat het voor het spel te afleidend is.

A. Komter
 
De verwarming en verlichting van de tennishal "Apollo"



A Het verwarmingssysteem
De eisch, dat de Tennishal partieel verwarmd moet worden, d.w.z. dat de banen afzonderlijk verwarmd moeten kunnen worden, schakelt al direct de convectieverwarming door middel van radiatoren uit.
De andere in aanmerking komende systemen zijn:
1. de luchtverwarming.
2. de stralingsverwarming.
Het systeem onder 1 genoemd is op tweeërlei manieren toe te passen, en wel centraal met of zonder klimatiseeringsinstallatie en een uitgebreid luchtkanalenstelsel onder den vloer van de Tennishal, hetgeen betrekkelijk kostbaar is , of lokaal door middel van thermonen, welke in de hal worden opgesteld en verwarmd door stoom uit een centrale verwarmingsketel of door gasbranders. Met deze beide methoden is het mogelijk één of meerdere banen te verwarmen, indien men zorgt, dat de bespeelde baan of banen door een warme luchtstraal van de daarnaast gelegen koude ruimte worden gescheiden.


Staalskelet met op den voorgrond de tegenwichten der schuiframen
 
Bij de lokale verwarming door thermonen wordt de lucht onmiddellijk van buiten, circulatielucht van binnen, of gecombineerd aangezogen en in de hal geblazen. Hierbij wordt geen klimatiseeringsinstallatie toegepast, d.w.z. de lucht wordt niet gewasschen, gereinigd en op een bepaalde vochtigheidsgraad ingesteld, zoodat dit systeem goedkooper zal uitvallen dan het centrale luchtverwarmingssysteem.


Staalskelet van het café-restaurant

Het systeem onder 2. genoemd, de stralingsverwarming, kan eveneens op twee manieren worden toegepast, n.l. met warm water of electrisch. De eerste methode zou kunnen worden uitgevoerd als een buizenregister onder de kap, ondergebracht in betonnen platen, of met "Rayrad" radiatoren langs de wand. Een verzwaring van de lichte kapconstructie was echter zeer bezwaarlijk, terwijl de "Rayrad" radiatoren eigenlijk slechts gedeeltelijk stralingsradiatoren zijn, en in zoo’n groote hoeveelheid aan de wand zouden moeten opgesteld, dat de installatie zeer kostbaar zou worden.
Er komt dus nu nog in aanmerking de electrische stralingsverwarming, en wel door middel van straalkachels, waarin een gespiraliseerde gloeidraad is bevestigd, die bij stroomdoorgang een temperatuur krijgt van circa 1000C., en die, zooals in de hal op 12 M. hoogte opgehangen een behagelijke stralingsenergie verspreiden.
De betrekkelijk lage installatiekosten, de billijke K.W.U. prijs van de G.E. te Amsterdam zonder spitsuurbeperking, de centrale bediening en gemakkelijke regeling van de verwarming, de mogelijkheid om de banen partieel te verwarmen en door het kippen van eenige kachels eventueel de toeschouwers op de tribune om de wedstrijdbaan te bestralen, en de lange levensduur der elementen hebben de Directie van N.V. Sportpark "Apollo" doen besluiten dit systeem toe te passen.
Er zijn in totaal in de hal aangebracht 88 elementen ter lengte van 2,5 M. met een totaal vermogen van 298 K.W. verdeeld over 5 banen, zoodat per baan zijn aangebracht 17 resp. 18 stuks. De galerij en  entrée worden door 26 elementen van geringere capaciteit verwarmd met een totaal vermogen van 12,6 K.W.
Ik wil hier niet nalaten den Heer A.F.R. Hanson, hoofdingenieur der G.E. mijn dank te betuigen voor zijn welwillende medewerking aan de uitwerking van dit verwarmingsproject. De Heer Hanson heeft zich ook bereid verklaard op een koude winterdag met één door hem geconstrueerd thermokoppel de stralingsenergie te meten. Ik hoop later de resultaten dezer meting te kunnen publiceeren.
 


Café-restaurant met aanlegsteiger en terras

De verwarming van de Tearoom, Toiletten, Clublokaal, enz. geschiedt door een centrale verwarmingsketel met warm water en een V.O. van 9 M²., terwijl een keteltje van 1,3 M². V.O. voor de warmwatervoorziening gedurende de zomermaanden zorgt.
De verwarming van de Directeurswoning geschiedt door een afzonderlijke warmwaterketel van 4,5 M². V.O. Ook het Café-restaurant krijgt als afzonderlijk bedrijf een eigen warmwaterketel van 19,5 M². V.O.

B De verlichting

Ter verkrijging van een verlichtingsterkte van circa 110 Hefner Lux en een verblindingsvrije verlichting zijn per baan opgehangen 24 Poulsen armaturen met lampen van 400 W., met uitzondering van de wedstrijdbaan, alwaar nog 8 extra armaturen zijn aangebracht met lampen van 750 W., zoodat hier een verlichtingssterkte van 170 Hefner Lux verkregen wordt.


PH tennislamp en straalkachels
 
Het resultaat van een meting op deze baan is op bijgaande teekening grafisch voorgestel.
De overige verlichting bestaat uit 107 lichtpunten voor Tearoom, Toiletten, Gangen, Galerij, enz. van welke een belangrijk deel met PH armaturen, en 53 lichtpunten in de Directeurswoning.
De noodverlichting bestaat uit 18 lampen van 5 W. die bij wegvallen van de spanning automatisch op een accubattery wordt geschakeld.
Voor tentoonstellingsdoeleinden zijn 3 uitgaande kabels aangesloten met 22 aansluitingsmogelijkheden.
Een Philips’ ontvanginrichting met grammofoonversterker, microfoons en 8 luidsprekers zorgt voor de verspreiding van muziek of het gesproken woord, terwijl een huistelefooninstallatie met 10 toestellen de lokalen onderling verbindt.

Ir. H.A. Noordhoorn Boelen E.I.

Bron:
DE 8 EN OPBOUW 1932-1943, Tijdschrift van het Nieuwe Bouwen
blz. 214-220

zie ook Tennishal "Apollo" in Plan Zuid

www.apollohal.nl